Thật là một vinh dự cho tôi, được phát biểu hôm nay, trong bầu không khí nồng ấm và tưng bừng của những ngày chuẩn bị đón Tết mừng Xuân tại thành phố.

Thật vậy, so với mấy năm qua, có lẽ Tết năm nay là một cái Tết vui nhất. Chưa bao giờ những chuyến bay từ Châu Mỹ, từ Châu Âu, Châu Úc, Châu Á chen chúc và thường xuyên như những ngày gần đây! Chưa năm nào bà con Việt kiều từ khắp nơi trên trái đất kéo vế ăn Tết lại đông đảo đến thế!

Hình như một vận hội mới đã bắt đầu khai thông cho dân tộc Việt Nam!

Tăng trưởng kinh tế nhất nhì thế giới. Cuộc sống người dân ngày càng cải thiện. Chính sách xóa đói giảm nghèo đã có hiệu quả rõ nét. Vị trí chính trị của Việt Nam ngày càng được khẳng định tại Đông Nam Á và trên trường Quốc tế.

Và cuối năm nay biểu thị tuyệt vời nhất có lẽ là thành tích mà tuổi trẻ Việt Nam (VN) đã đạt được qua SEA Games 22, là VN đã tổ chức một cách hoàn hảo Đại Hội thể thao Đông Nam Á, nêu cao tinh thần thượng võ, phong cách chơi đẹp (Fair Play). Hàng triệu quả tim của người Việt ở nước ngoài đã có dịp đập cùng nhịp với 80 triệu quả tim đồng bào trong nuớc!

Một cái gì mới đã khá bất ngờ xảy ra: sự trỗi dậy của lòng tự hào dân tộc, sự bộc phát của khát vọng toàn dân: Vươn lên khẳng định mình, khẳng định chỗ đứng xứng đáng của dân tộc mình trong khu vực và trên thế giới.

Mong sao sức mạnh tiềm tàng này sẽ ngày càng được khơi nguồn đúng mức. Mong sao tinh thần thượng võ cao đẹp, phong cách “fair play” sẽ tỏa ra cho mọi lĩnh vực, mọi địa phương, mọi cơ chế, để khát vọng dân giàu nuớc mạnh, dân chủ văn minh sớm thành hiện thực!

Khoảng khắc ngất ngây của một sự kiện thể thao làm sao quên được những vướng mắt, những rào cản, những tệ nạn của cuộc sống đời thường… Thách thức vẫn còn đầy trước mắt và công cuộc phát huy nội lực, huy động người dân vẫn còn là bài toán hàng đầu… Làm thế nào khêu dậy sức mạnh vô bờ còn tiềm ẩn và trong đó có phần đóng góp quan trọng của người Việt sinh sống ở nước ngoài.

Năm nay theo thống kê chính thức kiều hối đã lên đến 2,7 tỷ Mỹ kim và gần 60% dành cho thành phố. Có người nói trên thực tế, nguồn kiếu hối có thể cao hơn gấp hai, gấp ba. Không ngành kinh tế xuất khẩu mũi nhọn nào đạt được mức ấy, một nguồn vốn ròng rã liên tục rót thẳng về VN mà chẳng cần báo cáo tài chính, chẳng cần chi phí khai thác!

Chất xám này đã khá cao và sẽ cao hơn nữa trong những năm sắp đến.

Vậy tại sao chất xám, vốn liếng có giá trị kinh tế cao nhất, cần thiết nhất cho công cuộc hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nuớc lại rót về quá ít ỏi, không xứng đáng với tiềm năng? Làm sao tìm lời giải đáp thỏa đáng cho câu hỏi hóc búa này?

Thưa quý vị lãnh đạo thành phố.

Thưa kiều bào…

Lên phát biểu hôm nay, tôi đã rất phân vân. Thật vậy, tôi chỉ là tôi, không là đại diện cho tổ chức nào cả, tôi tự hỏi với tư cách gì tôi phải nói lên những cảm nghĩ hôm nay, trong ngày lễ long trọng thể này?

Nhìn dòng thác những tình nguyện viên tham gia tổ chức SEA Games, tôi đã tìm thấy tôi… Khác chăng là, tôi không còn trẻ nữa và đã có một quãng đường tình nguyện đóng góp chất xám thu thập học hỏi được tại Bỉ, đem về cho quê hương, góp phần đào tạo nhân tài ròng rã đã gần hai thập kỷ. Người tình nguyện bao giờ cũng rất tự do và có một cái quyền khá to nhưng rất mong manh: Không thích thì thôi không tình nguyện nữa.

Tôi đã lựa chọn chỗ đứng của tôi ở Việt Nam, chưa có điều kiện về hẳn, nhưng không ngừng gắn bó với quê hương, lắm lúc rất âm thầm, cô độc, nhưng không buông xuôi, ngừng nghĩ…

Hôm nay với tư cách của một người tình nguyện chuyên nghiệp, tôi những ý kiến khiêm tốn sau đây:

Làm gì để rất nhiều con tim sẽ vui trở lại, để dòng thác cống hiến muôn mặt của Việt kiều được khởi động nhanh hơn, cuồn cuộn chảy về biển cả Việt Nam?

Câu trả lời sẽ rất gọn: cần thông thoáng, cơ chế và chánh sách…

Ta còn nhớ chỉ cần mấy năm sau ngày thật sự áp dụng cơ chế thoáng cho sản xuất nông nghiệp, cho phép nông dân tự do bán ra thị trường thu hoạch của mình Việt Nam đã vươn lên, không những đủ ăn mà còn dư, trở thành nước xuất khẩu gạo quan trọng bậc nhì thế giới!

Chỉ cần sau vài năm áp dụng các chính sách thoáng về quản lý thể dục thể thao, chấp nhận tính chuyên nghiệp giao lưu quốc tế của bóng đá, VN đã vươn lên ngang tầm với các nuớc dẫn đầu Đông Nam Á…

Chỉ cần bãi bỏ những rào cản bất hợp lý, áp dụng chính sách thoáng cho việc chuyển gửi ngoại tệ, nguồn kiều hối đã tăng vọt như ta được biết…

Chất xám không ra ngoài quy luật này chỉ có điều là nó rất quý nên cũng rất mong manh, rất tế nhị… Người trí thức cần không gian thoáng về tư duy, về tư tưởng… Người trí thức chân chính cần tính trung thực, tính minh bạch, tính công khai, cần lý tưởng chân thiện mỹ…

Mấy năm gần đây Nhà nước đã đưa ra một loạt các chánh sách mới nhưng các khâu áp dụng cụ thể còn nhiều vướng mắc! Tính đồng bộ còn thiếu, các viên chức tiếp dân còn chưa thoát ly khỏi tư duy bao cấp, lỗi thời...

Mong thay một lộ trình đi đến một hành lang thoáng, một không gian thoáng sẽ dần dần hoàn thiện, điều kiện cho việc huy động sức lực toàn dân, đặc biệt, chất xám Việt kiều.

Thật vậy, việc đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế, nâng cao giá trị thu nhập của người dân, việc đi tắt đón đầu để phát triền công nghệ tri thức, công nghệ kỹ thuật cơ bản, không thể thiếu cống hiến của những bộ óc được đào tạo bài bản ở các nuớc tiên tiến, đã được tôi luyện, cọ sát với thực tế công nghệ hiện đại.

Nhân tố chất xám Việt kiều là vô cùng thiết yếu cho hôm nay…

Đã ngàn năm hơn, các đấng anh quân đất Việt đã khẳng định hướng đi chiến lược cho việc dựng nước và mở nước: Hiền tài là nguyên khí quốc gia…

Mạch nước của giếng ngàn năm nay được khởi động lại, mong thay vận nước hưng phấn, hiền tài thăng hoa...

Nhân dịp cuối năm xin gửi đến quý vị lãnh đạo Trung ương và thành phố, các bác các cô, bằng hữu Việt kiều những lời chúc chân thành nhất: Sức khỏe, an khang, thịnh vượng.

Xin cám ơn sự chú ý của quý vị.

GS.TSKH Nguyễn Đăng Hưng