Tối 24-1, tại trụ sở UBND TPHCM đã diễn ra cuộc gặp mặt mừng Xuân Quý Mùi 2003 giữa lãnh đạo TP với đông đảo kiều bào về quê ăn Tết. Buổi họp mặt đã diễn ra trong không khí thân mật, ấm cúng như lời mở đầu của Chủ tịch UBND TPHCM Lê Thanh Hải “...đây là dịp đón chào những người con xa xứ trở về sum họp với quê hương”.

Trí thức Việt kiều về quê và cống hiến.- Thật bất ngờ khi trong số 9 trí thức kiều bào (KB) được UBND TP quyết định khen thưởng có người đã có mặt ở Sài Gòn từ những năm đầu giải phóng. GS-TS Nguyễn Đăng Hưng, đại diện Việt kiều yêu nước tại Bỉ, trong phái đoàn KB các nơi về tham quan đất nước ngay năm 1976; năm 1977, PGS-TS Nguyễn Lương Dũng (KB Đức) đã về nước trao đổi chuyên môn với Đại học (ĐH) Bách khoa Hà Nội, ĐH Bách khoa TPHCM. GS Hưng tự cho mình là “người giỏi chịu đựng” nên ông đã vượt qua được thời kỳ bao cấp để tiếp tục giảng dạy ở Hà Nội từ năm 1979. Đến năm 1991, khi đất nước bước vào công cuộc đổi mới thì năm nào GS Hưng cũng về giảng dạy tại ĐH Bách khoa TPHCM. Số lần về cứ tăng dần mỗi năm, kỷ lục nhất là năm 2002 với 6 lần! Chỉ những chuyến về ít ỏi như vậy mà đến nay GS đã mở được 13 khóa đào tạo cao học các cấp thạc sĩ, tiến sĩ và đã cho “ra lò” 240 thạc sĩ chính thức được cấp bằng thạc sĩ của ĐH Liège, và trên 20 người đang theo học bậc tiến sĩ tại các trung tâm nghiên cứu hay các ĐH châu Âu, châu Mỹ.

Còn với PGS-TS Nguyễn Lương Dũng, thì mặc dù cứ 6 tháng phải đi gia hạn visa một lần, nhưng ở TPHCM ông đã có một gia đình ấm cúng trên đường Bành Văn Trân, quận Tân Bình. Câu đầu tiên khi tiếp xúc với nhà báo là “xin không kể chuyện thành tích”, mặc dù công việc đã và đang làm của ông tại Phòng Tính toán Cơ học thuộc bộ môn Cơ học của ĐH Bách khoa TPHCM rất được nhiều nhà khoa học, nhiều sinh viên kính nể. PGS-TS Nguyễn Lương Dũng là KB đầu tiên được Nhà nước VN phong chức danh Phó Giáo sư ngành Cơ học tháng 4-2002.

Theo Ủy ban Về người Việt Nam ở nước ngoài TP, trí thức KB về nước ngày càng đông sau những năm 90. Từ năm 1993-2002, TS Bùi Minh Đức (KB Mỹ) hợp tác với bộ môn Tai - Mũi - Họng ĐH Y Dược TP phổ biến sớm các kỹ thuật mới về nội soi, phẫu thuật... GS-TS Đặng Lương Mô (KB Nhật) vận động ĐH Hosei giúp đào tạo 10 cán bộ giảng dạy cho TP, tài trợ trang bị phòng thí nghiệm mô phỏng và thiết kế vi mạch, cấp học bổng cho sinh viên nghèo... GS Nguyễn Phú Bá Đa (KB Mỹ), Giám đốc chương trình Việt Nam Trung tâm Phát triển giao lưu đa văn hóa trường ĐH Georgetown, Washington D.C, tổ chức tài trợ các khóa đào tạo về thương mại quốc tế, khung pháp lý cho hoạt động xuất nhập khẩu... TS vật lý Cổ Minh Đức (KB Pháp), thành viên sáng lập chương trình đào tạo cán bộ VN thuộc ngành bảo hiểm, sáng lập chương trình đào tạo chuyên viên quản lý rủi ro bảo hiểm- tài chính...

Vẫn làm giàu trên quê hương.- Ông Hoàng Ngọc Phan (KB Mỹ) rất tự hào sau nhiều năm “mượn tên người khác”, ông đã được Sở Kế hoạch- Đầu tư cho phép đứng tên trên giấy phép đầu tư với chức danh... Hiệu trưởng Trường Đào tạo Việt- Mỹ. Càng đáng mừng hơn khi trường của ông được đánh giá là nơi dạy ngoại ngữ có chất lượng tốt của TP.

Công ty kiều hối Vina USA của ông Trần Quốc Thịnh (KB Mỹ) không chỉ ăn nên làm ra với lượng kiều hối huy động từ năm 1988 đến năm 2002 hơn 336 triệu USD, mà còn đóng góp cho các chương trình xã hội từ thiện trên 3 tỉ đồng... Bà Jacqueline Le Trinh, Giám đốc Công ty Babi, xúc động nói: “Tôi thật sự bất ngờ trước phần thưởng của TP dành cho mình bởi sự đóng góp của tôi cho TP này còn quá nhỏ bé so với những KB khác. Tuy vậy, tôi rất hạnh phúc vì phần thưởng được TP dành cho lại đúng vào dịp lần đầu tiên tôi về ăn Tết tại TP”.

Chắp cánh gì thêm cho trí thức?.- GS-TS Nguyễn Đăng Hưng cho rằng: “Để hướng chất xám đắt đỏ, chất xám cao cấp trở về Tổ quốc cần phải có nhiều chính sách thông thoáng hơn nữa. Nhất là trong đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ cho thế hệ trẻ phải chuẩn bị thật kỹ, nếu không muốn thất thoát khoảng đầu tư tốn kém này”. Ông Huỳnh Ngọc Ẩn, Chủ nhiệm Ủy ban Về người VN ở nước ngoài, cho biết: “Bà con góp ý còn nhiều những thủ tục rườm rà, những vướng mắc khác. Nhưng chúng ta tin rằng những đóng góp thẳng thắn, đầy xây dựng của KB sẽ được lãnh đạo TP và trung ương quan tâm cải tiến, sửa đổi”.

Đầu tư kinh doanh của Kiều bào tại TPHCM 827 công ty với tổng vốn đầu tư 884 tỉ đồng và 51 triệu USD  Trong năm 2002, cửa khẩu Tân Sơn Nhất đã đón trên 341.000 lượt kiều bào về nước, tăng 10,8% so với năm 2001. Nếu tính trong 15 năm qua, từ ngày đất nước đổi mới, đã có 2.570.000 lượt kiều bào về thăm quê hương trong tổng số khoảng 2,7 triệu người Việt đang định cư ở các nước trên thế giới. Trong số kiều bào trở về nước làm ăn, cho tới nay đã có 827 công ty đang đầu tư, kinh doanh tại TPHCM với tổng số vốn là 884 tỉ đồng và trên 51 triệu USD. Riêng trong năm 2002, số công ty mới là 229, tăng 143%, số vốn là 370 tỉ đồng, tăng 215%. (Nguồn: Ủy ban Về người Việt Nam ở nước ngoài TPHCM)

Thay mặt KB, ông Phan Thành, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp người VN ở nước ngoài TPHCM, đã cám ơn sự quan tâm của lãnh đạo TP đối với bà con KB, nhất là các KB về nước đầu tư làm ăn. Ông Thành xúc động nói: “Dẫu sống xa quê hương nhưng chúng tôi luôn có chung tâm niệm với lòng là luôn hướng về Tổ quốc, hướng về cội nguồn dân tộc...”.

Chủ tịch UBND TP Lê Thanh Hải cho biết, TPHCM sẽ không ngừng vươn lên ngang tầm với nhiệm vụ mới, đặc biệt “trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm đối với dân”, tiếp tục quan tâm nắm bắt nguyện vọng, yêu cầu chính đáng của bà con KB để không ngừng bổ sung những chính sách đã có, nhằm tạo thêm nhiều điều kiện thuận lợi, hết sức tránh gây phiền hà cho bà con về thăm, làm việc, đầu tư, kinh doanh, giáo dục mọi người xóa bỏ mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử về quá khứ, giai cấp... Chủ tịch Lê Thanh Hải nhấn mạnh: “Nhân danh Đảng bộ, chính quyền và toàn thể nhân dân TP, tôi kêu gọi bà con KB không phân biệt giới tính, tuổi tác, tôn giáo, chính kiến, trình độ học vấn... hãy cùng góp sức xây dựng quê hương, xây dựng TP...”.