Các giáo sư quốc tế đều có ấn tượng tốt về
tinh thần hiếu học, cử chỉ lễ phép với các thầy
trong giao tế, về lòng hiếu khách của thanh niên
Việt Nam. Họ cũng bảo: nói chung sinh viên Việt
Nam có căn bản toán và khả năng tiếp thu tri
thức khoa học rất tốt, nhất là thông qua máy
tính.
Ngược lại, tôi và phần đông các giáo sư ngoại
quốc rất khổ tâm về trình độ ngoại ngữ, sự yếu
kém về thực tập, nhất là tư duy thực tiễn, thói
quen ỷ lại, tính thụ động của sinh viên. Cuối
cùng là sự giới hạn về kiến thức phổ thông của
sinh viên. Ta đang trả giá cho những chọn lựa
sai lầm trong các quốc sách về giáo dục và đào
tạo trong gần hai thập kỷ qua! Tôi có cảm tưởng
đã có những phản ứng ngược không ngờ, mà nguyên
do chương trình dạy nhồi nhét hiện nay tại Việt
Nam.
Năm nào tôi cũng tổ chức phỏng vấn trực tiếp,
kiểm tra kỹ năng nói và nghe tiếng nước ngoài,
kiểm tra cách ứng xử, nhất là kiến thức phổ
thông cần thiết cho một thanh niên tốt nghiệp
đại học. Tôi thấy khá phổ biến là họ không quan
tâm đến lịch sử dân tộc, không để ý các danh
nhân đất Việt. Có em bảo với tôi là Trần Hưng
Đạo đã chiến thắng quân Minh, Lê Lợi đã đại
thắng quân Thanh, Nguyễn Huệ đã phá tan quân
Mông Cổ !!! Tôi lấy làm lạ là ngay cả lịch sử
hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ họ
cũng rất lờ mờ. Hiểu biết về địa lý, lịch sử các
nước khác thì khỏi phải nói. Gần 15% học viên đã
bảo với tôi là Canada là thành viên của Liên
hiệp châu Âu, gần 40% cứ nghĩ Thụỵ Sĩ đã là
thành viên từ lâu và chỉ chừng 5% kể đúng tên
các thành viên sáng lập Liên hiệp châu Âu. Tôi
có cảm tưởng họ không thích môn lịch sử, địa lý
nữa. Các giáo viên dạy sử - địa quá tồi hay đây
là hiệu quả của sự xuống cấp kinh khủng của
trình độ giáo viên trung học? Tóm lại, thanh
niên Việt Nam đang và còn rất nhiều khó khăn
trên con đường hội nhập nếu không sớm cải tổ
toàn diện và triệt để nền giáo dục.
GS Nguyễn Đăng Hưng
(Bỉ)