Chúng tôi nghĩ rằng du học tại chỗ thực sự là một hướng đào
tạo có lợi thế. Về phương diện kinh tế, nó ít tốn kém hơn so
với đào tạo ở nước ngoài. Về xã hội, nó cho phép VN tránh được
tình trạng lâu nay vẫn chảy chất xám sang các nước phát
triển.
Trên thực tế
chương trình này cũng đóng góp có hiệu quả vào hoạt động
nghiên cứu khoa học ở các trường đại học và giúp giải quyết
một số vướng mắc của những đề tài kỹ thuật gắn liền với thực
tiễn.
Đó là nhận xét của
GS Nguyễn Đăng Hưng đại học Liège (Bỉ), người đã sáng lập ra
chương trình hợp tác đào tạo cao học châu Âu ngay trên đất
Việt Nam. Chương trình “du
học tại chỗ” này được bắt đầu từ dự án đào tạo cao học Việt -
Bỉ, được khởi xướng từ năm 1989 và khóa đào tạo thạc sĩ về cơ
học xây dựng đầu tiên khai giảng năm 1995; Về sau tổ chức các
trường đại học trong khối EU cùng tham gia và tài
trợ.
Từ đó đến nay, với
sự góp sức của nhiều trường đại học lớn ở các nước: Bỉ, Hà
Lan, Pháp, Thụy Điển và các trường đại học VN như: ĐH Quốc
gia, Bách khoa, Xây dựng, Kiến trúc, Thủy lợi (Hà Nội), Bách
khoa TP HCM... đã thu hút trên 350 lượt học viên ở khắp mọi
miền đất nước theo học. Ngoài 16 đào tạo thạc sĩ, chương trình
hợp tác này còn giúp các trường đại học VN đào tạo cả tiến
sĩ.
Bên cạnh đó,
chương trình còn triển khai một nội dung khá quan trọng: giao
lưu, hợp tác nghiên cứu khoa học. Hằng năm nhiều giáo sư của
các trường ĐH có tiếng trên thế giới như Montpellir, A
ix-Marseile (Pháp), Liège (Bỉ),
Lulea (Thụy Điển),
Dejft (Hà Lan)... đã sang VN giảng dạy cho các khóa đào tạo
thạc sĩ. Đổi lại cũng qua chương trình này, nhiều nhà khoa học
VN đã ra nước ngoài thực tập, hợp tác triển khai các dự án
khoa học liên quốc gia. Các nhà khoa học ở Vương quốc Bỉ, coi
chương trình hợp tác này là “điểm hẹn của giới trí thức”. Cũng
từ đây, những tính toán sức bền của các kết cấu phức tạp trong
từng lĩnh vực cụ thể (máy bay, tàu thủy, cầu, lò phản ứng hạt
nhân, giàn khoan, đập, nền móng...) của VN đã được giải quyết.
Nhờ chuyển giao công nghệ có hiệu quả, các nhà khoa học thuộc
các trường ĐH trong khối EU tham gia trong chương trình này đã
có những đóng góp nhất định xây dựng cơ sở lâu dài và vững
chắc cho nền kinh tế VN.
Sự thành lập trung
tâm liên đại học về cao học ở VN đã đào tạo được trên 100 nhà
khoa học do các trường ĐH châu Âu cấp bằng thạc sĩ. Phần đông
trong số đó đã được các cơ sở nghiên cứu, các trường đại học
và nhiều doanh nghiệp sản xuất trong nước đón nhận. Nhiều
người sau khi nhận bằng thạc sĩ đã được gửi sang các nước Mỹ,
Anh, Pháp, Nhật Bản,
Canada, Đức... chuyển
tiếp làm luận án tiến sĩ.
Cũng trong khuôn
khổ chương trình này, cuối năm 2003, một thỏa thuận mới giữa
ĐH Liège và ĐH Xây dựng VN, đào tạo tiến sĩ bằng ngân sách Nhà
nước. Với thỏa thuận này, 10 trường ĐH của châu Âu sẽ tham gia
đào tạo cho VN 50 tiến sĩ về các hướng mũi nhọn trong ngành
xây dựng, cơ khí, hàng không, thủy lợi, công trình biển...
Được biết, vào tháng 6 tới, một thỏa thuận mới xác định lộ
trình này sẽ được ký kết tại ĐH Liège hứa hẹn một tương lai
mới cho vấn đề đào tạo cán bộ khoa học của VN.