Nhân dịp này, chúng tôi có cuộc trao đổi với GS-TSKH Nguyễn Đăng Hưng - Chủ nhiệm bộ môn Cơ học phá hủy thuộc khoa Hàng không - Không gian, Đại học Liège - Bỉ. Ông cũng là Chủ nhiệm sáng lập các chương trình Cao học Bỉ và Việt Nam tại các trường Đại học Bách khoa thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

* Thưa Giáo sư, có thể nói các chương trình đào tạo Việt - Bỉ đã rất thành công ?

- GS Nguyễn Đăng Hưng: Dịp này chúng tôi còn phối hợp phát bằng cho 3 khóa khác của chương trình thạc sĩ châu Âu về Cơ học xây dựng (EMMC) đã khởi sự từ 1995 tại Trường Đại học Bách khoa TP.HCM và 2 khóa chương trình tính toán cơ học ứng dụng (MCMC), bắt đầu từ năm 1998 trong khuôn khổ hợp tác liên đại học của 5 trường công nghệ tại Hà Nội (Quốc gia, Bách khoa, Xây dựng, Kiến trúc, Thủy lợi) và 4 trường ĐH nói tiếng Pháp tại Bỉ (Liège, Bruxelles, Louvain và Mons). Như vậy, cùng một lúc trên 100 học viên các chương trình cao học Việt - Bỉ từ Bắc chí Nam sẽ được Trường Đại học Liège cấp bằng. Cũng cần nói rõ đây là văn bằng chính thức có hiệu lực tại châu Âu, không khác văn bằng của người Bỉ theo học cao học tại Bỉ.

* Ông cho rằng đây là mô hình đào tạo rất đáng khuếch trương?

- Chúng tôi nghĩ rằng cách thức du học tại chỗ này có nhiều ưu điểm không thể phủ nhận. Về kinh tế, nó ít tốn kém hơn. Về phương diện xã hội, nó cho phép chúng ta tránh chảy chất xám sang các nước phát triển. Về thực tế, nó giúp cho sự tham gia nghiên cứu khoa học ở các trường đại học về những đề tài kỹ thuật gắn liền với thực tế ở các nước đang phát triển hiệu quả hơn.

* Thưa Giáo sư, có thể xem đây là một cách rút ngắn khoảng cách về chất lượng đào tạo trong và ngoài nước ?

- Sự thành lập của Trung tâm Đào tạo liên đại học về cao học được đặt tại ĐH Bách khoa TP.HCM, trong khuôn khổ đề án được Bộ Hợp tác phát triển Bỉ tài trợ vào tháng 7.1995, đã cho phép chúng tôi giúp Đại học Quốc gia TP. HCM đào tạo hàng loạt cán bộ đại học, cấp khoảng 15 học bổng mỗi năm tại chỗ cho sinh viên VN và cũng cấp số bằng thạc sĩ tương đương hàng năm một cách chính thức, có hệ thống và đều đặn. Để có điều kiện làm việc tương đương ở châu Âu, chúng tôi đã cung cấp cho ĐH Bách khoa các thiết bị thí nghiệm, máy tính và phần mềm tin học, sách khoa học cần thiết cho công việc thực tập và chuẩn bị luận văn tốt nghiệp của sinh viên. Từ năm 1995 đến nay đã có 10 khóa cao học về Cơ học trong Xây dựng tại TP.HCM (EMMC), 6 khóa cao học về Mô hình tính toán các môi trường liên tục tại Hà Nội (MCMC) với trên 350 sinh viên theo học đều đặn, hơn phân nửa lớp của 12 khóa đầu đã được Trường đại học Liège cấp bằng. Căn cứ theo kết quả xuất sắc, gần 20 sinh viên giỏi nhất trong số họ đã được nhận học bổng ngoài đề án để đi thực tập tại châu Âu hoặc Canada để chuẩn bị luận án tiến sĩ. Các thủ khoa của khóa I đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ (Vũ Đức Khôi, Lê Đình Tuân tại Bỉ, Hồ Hữu Chỉnh tại Canada).

* Giáo sư có thử đánh giá năng lực của sinh viên trong thực tiễn sau khi tốt nghiệp các chương trình của mình?

- Theo con số điều tra sơ bộ của câu lạc bộ các cựu học viên chương trình cao học Việt - Bỉ tại TP Hồ Chí Minh, hầu hết các học viên tốt nghiệp đều có vị trí đáng kể trong giới đại học, xí nghiệp, kinh doanh cả nước. Xin đơn cử vài ví dụ: 7 bạn cựu học viên EMMC tại TP.HCM đã được nhận làm giảng viên tại Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật Thủ Đức, 6 bạn tại Trường ĐH Giao thông Vận tải, 9 bạn tại Trường ĐH Kiến trúc, 4 bạn tại Trường ĐH Bán công Tôn Đức Thắng, 21 bạn tại Trường ĐH Bách khoa. Ngoài ra, tại các trường ĐH xa hơn như Đồng Nai, Tiền Giang, An Giang, Nha trang (Thủy sản), Đà Nẵng, Hà Nội... đều có bóng dáng của cựu học viên cao học Việt- Bỉ. Một số khác (30 người) đã được bổng du học cấp bậc tiến sĩ tại những ĐH tiếng tăm trên thế giới (Mỹ, Anh Pháp, Nhật, Úc, Canada, Hà Lan, Đức, Bỉ), trong đó 18 người đã nhận học bổng do văn phòng Cao học Việt- Bỉ cấp hay giới thiệu, 12 người đã thi đỗ và đoạt bổng các khóa thi tuyển quốc gia hay quốc tế.

* Xin cám ơn ông.

Vĩnh Thắng
(thực hiện)

Sau hơn 10 năm hoạt động, những thành quả trên đã thuyết phục được các nhà chức trách Cộng đồng Âu châu. Năm 2001, họ quyết định tài trợ giúp Việt Nam phát triển công nghệ thông tin, đặc biệt là giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu và giảng dạy qua hai chương trình mới, chương trình EU-EMMC tại TP HCM với sự tham gia của các trường ĐH Bách khoa TP.HCM, Liège (Bỉ, Điều phối viên), Delft (Hà Lan) và Montpellier II (Pháp). Chương trình thứ hai có tên EU-EMMD đang triển khai tại Hà Nội có được sự tham gia của các đại học châu Âu như sau: Liège (Bỉ, Điều phối viên), Aix-Marseille II (Pháp) và Lulea (Thụy Điển). Phía Việt Nam, chương trình liên kết được với 5 trường đại học: Bách khoa, Quốc gia, Xây dựng, Kiến trúc, Thủy lợi. Cuối năm 2003, ĐH Liège và ĐH Xây dựng đã ký thỏa thuận trong khuôn khổ kết hợp đào tạo tiến sĩ bằng ngân sách nhà nước Việt Nam. Đây là một dự án cộng tác liên ĐH bao gồm hầu hết các trường công nghệ kỹ thuật công chánh tại Việt Nam và 10 trường ĐH tiếng tăm của châu Âu. Chương trình này có nhiệm vụ đào tạo cho Việt Nam 50 tiến sĩ về các hướng mũi nhọn của các ngành xây dựng, cơ khí, hàng không, thủy lợi, công trình biển, công trình đất...